Artikel in nieuw boek over impact: “Investeerder; weet wat u meet”

Een goede impact investeerder weet niet alleen hoe zijn kapitaal financieel rendeert, maar is ook op de hoogte van het maatschappelijk rendement. Hoe u dat kunt doen, legt Willem Vosmer uit in vijf simpele stappen. Hopelijk dienen zij als een bevestiging voor de doorgewinterde impact investeerder en ter inspiratie voor de beginner.

Impact investing kan met recht één van de snelst groeiende segmenten van de financiële sector genoemd worden. Het totaal belegd vermogen in deze nieuwe asset class is het afgelopen jaar toegenomen met bijna 15 procent en die trend lijkt zich ook dit jaar weer door te zetten (GIIN, 2018). Ook bij private banks en family offices staat dit type investeringen steeds hoger op de agenda.

Vermogende particulieren en families hebben traditioneel bovengemiddelde aandacht voor investeren met hoofd én hart. Echter, financieel rendement en maatschappelijk rendement werden wel verschillend benaderd. Daar waar financieel resultaat moest kloppen voor het verstand, moest het maatschappelijk belang vooral gevoelsmatig kloppen. En dat is precies waar impact investing een stap verder gaat dan deze traditionele benadering. Impact investeerders benaderen het maatschappelijk rendement – ofwel de impact – juist net zo rationeel als het financieel rendement.

Gelukkig maken ook steeds meer vermogende particulieren en families deze rationalisatieslag en beginnen ze hun portfolio professioneel te sturen op maatschappelijk rendement, al dan niet bijgestaan door een vermogensadviseur. Maar makkelijk is het niet. Het is een nieuw terrein waarin de standaarden, historische data en ratings – waar een investeerder zo graag op terugvalt – niet bestaan. Zonder instructieboekje bent u al snel op uzelf aangewezen. Gelukkig is er wel degelijk een aantal gouden regels. Hieronder deel ik er vijf met u.

Stel een doel

Welk maatschappelijk doel moet uw kapitaal dienen? Deze ogenschijnlijk eenvoudige vraag wordt vaak gevolgd door een lange stilte. Investeerders hebben er vaak niet over nagedacht. Echter, het antwoord op deze vraag is van fundamenteel belang voor een impactportefeuille, omdat dit de basis vormt voor keuzes die een impactinvesteerder maakt. Neem Bill Gates. Hij heeft zijn Gates Foundation in het leven geroepen om malaria definitief de wereld uit te helpen. Niet dat andere ziektes onbelangrijk zijn, maar Gates richtte zijn pijlen om drie redenen op malaria: de ziekte komt voor in meer dan honderd landen, veroorzaakt jaarlijks meer dan een half miljoen doden en, bovenal, de geschiedenis toont aan dat de ziekte te verslaan is. En zie daar dat ene concrete, afgebakende doel voor de Gates Foundation; malaria uitbannen. Neem een voorbeeld aan Gates en (a) stel uzelf een doel en (b) gebruik dat als ijkpunt voor alle keuzes die u maakt. Helpt deze investering bij het behalen van mijn doel? Zo niet, dan moet ik het niet financieren.

Bepaal het ambitieniveau

En als de investering inderdaad bijdraagt aan uw doel: komt maatschappelijk rendement – oftewel de impact – voor, naast of na het financiële rendement? Oftewel, is het een drempelwaarde, selectiecriterium of een mooie bonus? Om de juiste keuzes te maken over potentiële investeringen zult u van tevoren vast moeten stellen hoe ambitieus u bent als impactinvesteerder. Door de juiste parameters in te stellen, kunt u passende screeningcriteria definiëren en de juiste investeringen identificeren die passen bij doelen, smaak én ambities.

Definieer prestatie indicatoren

Dan rijst de vraag welke informatie u nodig heeft om over de jaren het maatschappelijk rendement objectief te beoordelen. U wilt een rationeel oordeel kunnen vellen op basis van kwantitatieve data. Want welke data geven daadwerkelijk informatie over de uitkomst die we nastreven? Stel dat u in zonnepanelen investeert omdat u een bijdrage wilt leveren aan de negatieve gevolgen van klimaatverandering. Dan zeggen de productie-aantallen van het zonnepanelenbedrijf niet zoveel en de gebruikscijfers van de consumenten ook nog niet. Nee, om te oordelen hoe effectief het bedrijf is in het behalen van klimaatdoelstellingen, willen we weten hoeveel co2-uitstoot voorkomen is door groen energieverbruik dat anders grijs was geweest. Of denk aan een investering in onderwijs; voor een school telt niet het aantal leerlingen als succes, maar het aantal geslaagde leerlingen. Dit zijn slechts twee voorbeelden die aangeven dat wanneer het aankomt op het meten van maatschappelijk rendement, er data nodig zijn over efficiëntie en effectiviteit, en niet slechts over productie.

Stel targets

Wanneer kunt u stellen dat een investering of portefeuille voldoende maatschappelijk rendeert? En wanneer is een prestatie ondermaats? Om dat te beoordelen zijn targets nodig. Die moeten van tevoren vastgesteld worden. Een vermogende en vermogensbeheerder maken hier afspraken over bij de opbouw van de portefeuille. Die targets zijn wederom zo kwantitatief mogelijk en bij voorkeur niet alleen absoluut, maar ook relatief. De absolute cijfers zijn slechts impact-productiecijfers, terwijl de relatieve cijfers iets zeggen over de efficiëntie en effectiviteit van maatschappelijk rendement. Laten we weer het voorbeeld van de onderwijsinvesteerder erbij halen. Het aantal afgestudeerden per jaar zal vanzelf toenemen naarmate er meer investeringen in portefeuille komen. Die toename is dus niet zo’n prestatie. Interessanter is te volgen hoeveel afgestudeerden er per geïnvesteerde €1,000 ondersteund worden. Zo kunnen er vergelijkingen gemaakt worden tussen investeringen en kunnen er targets gesteld worden voor individuele investeringen en de portefeuille als geheel.

Maak afspraken over rapportage

Welk inzicht heeft u als investeerder nodig in het maatschappelijk rendement? Laat u daarbij niet leiden door de stevige (soms overdreven) rapportagebehoefte van professionele beleggers. Zij overvragen hun bedrijven in portefeuille vaak en dat heeft zijn weerslag op de kwaliteit van data die teruggegeven wordt. Hoe vaak wilt u op de hoogte gebracht worden van de resultaten en welke informatie wilt u dan zien? Denk daarbij ook niet meteen aan droge rapporten, maar vraag om creatieve digitale oplossingen als online dashboards. Er zijn impactfondsen die investeerders via een app direct en 24/7 inzicht geven in de impact en ontwikkeling van de portefeuille.

Hopelijk heeft u zo een beter beeld van het meten van impact en hoe dat te integreren in de investeringsfilosofie. Het zou toch geweldig zijn als kwantitatief maatschappelijk rendement net zo normaal is als de Morning Star-rating voor uw aandelen.

Dit artikel is een bijdrage van Willem Vosmer aan het boek ‘Impact’ van Providence Capital (februari 2019)